ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19، شماره 4، تیر 1405 ، شماره پی در پی 122

ساختار و شگردهای روایت در رمان مدرن: مطالعۀ موردی رمان جان شیفته اثر رومن رولان و چراغها را من خاموش میکنم اثر زویا پیرزاد

صفحه (303 - 324)
پروانه والامهر ، عبدالله حسن‌زاده میرعلی (نویسنده مسئول)
تاریخ دریافت مقاله : اسفند 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله : خرداد 1405

چکیده

زمینه و هدف: مسئلۀ اصلی پژوهش آن است که روایت در این دو اثر چگونه از رهگذر مؤلفه هایی چون زاویه دید، کانونی‌شدگی، زمان روایت، توصیف، زبان و نحوۀ مداخلۀ راوی، به بازنمایی تجربه زیسته شخصیت زن و شکلگیری معنا یاری میرساند. از آنجا که روایت‌شناسی در امتداد ساختارگرایی و با تمرکز بر سازوکارهای درونی متن شکل گرفته است، این پژوهش میکوشد نشان دهد که تفاوت در انتخاب راوی و شیوۀ کانونی‌سازی، چگونه به دو الگوی متفاوت از بازنمایی ذهن، عاطفه و هویت زنانه منجر میشود.

روش پژوهش: این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی و بر پایۀ روایت‌شناسی، به بررسی ساختار و شگردهای روایت در دو رمان جان‌شیفته اثر رومن رولان و چراغها را من خاموش میکنم اثر زویا پیرزاد میپردازد.

یافته های پژوهش: یافته ها نشان میدهد که در جان‌شیفته، روایت سوم‌شخص و کانونی‌شدگی عمدتاً درونی بر شخصیت اصلی رمان، آنت ریوی‌یر، زمینه را برای تلفیق تحلیل روانشناسی، تأملات اخلاقی و چشم‌انداز اجتماعی-تاریخی فراهم میکند؛ در حالی که در چراغها را من خاموش میکنم، روایت اول‌شخص و درونیِ کلاریس، تجربه روزمره، عاطفی و خانوادگی را در کانون توجه قرار میدهد و به بازنمایی مینیمالیستری از جهان متن می‌انجامد.

نتیجه گیری: این پژوهش در نهایت استدلال میکند که شگردهای روایی در هر دو رمان نه صرفاً ابزار انتقال داستان، بلکه سازوکارهایی برای تولید معنا، شکل‌دهی به سوژه گی زنانه و پیوند دادن تجربۀ فردی با زمینه های اجتماعی و فرهنگیند.

کلمات کلیدی
روایت‌شناسی , زاویه دید , کانونی‌شدگی , راوی , جان‌شیفته , چراغها را من خاموش میکنم