امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-6136169020231024Investigating the stylistic features of Maqalat Shams and Fih-Ma-fih based on the function of the linguistic roles of the sentencesبررسی ویژگیهای سبکی مقالات شمس و فیه مافیه بر اساس عملکرد نقشهای زبانی جملات125707910.22034/bahareadab.2023.7079faسمیهآقاباباییاستادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.yesaghababaei.somaye@atu.ac.irJournal Article14010820BACKGROUND AND OBJECTIVES: Jacobsen believes that by examining the six communication elements of "message", "addressee", "subject", "speaker", "communication channel" and "codes", the stylistic features of texts can be analyzed. From his point of view, in the process of creating communication, the message can be more oriented towards one of these six elements and cause the creation of roles such as "emotional role", "motivational role", "referential role", "metaphorical role", "empathic role" and "Literary role" and the different function of language sentences and finally stylistic difference. In this research, the stylistic features and the type of literary creation of the two texts of Fih-Ma-fih and Maqalat Shams are examined in the use of linguistic roles and rhetorical devices; Also, the analysis of the dominant and non-dominant linguistic role in the sentences and the stylistic reasons for the use of each role have also been discussed. METHODOLOGY: This article is done with qualitative and quantitative analysis method. FINDINGS: Among the common stylistic features of these two texts is the use of the referential role of sentences in high frequency. The performance of the referential role in the form of news sentences in Maqalat Shams with 51%, as a tool to express topics such as Shams" life, the mystical environment of that time, etc., along with the performance of sensory-sensual similes, has caused the text to tend to the linguistic form of absolute prose. In Fih-Ma-fih, Molavi has used this role with 49% to express his opinions under the influence of Maqalat Shams. In addition to the referential role, the persuasive role in the form of imperative sentences in Maqalat Shams with 21% and in Fih-Ma-fih with 17% is also taken into consideration due to the didactic nature of the text. CONCLUSION: The results of the research show the similar style of these two texts. The high performance of literary similes with intellectual-sensual aspects of compound and allegorical similes, along with irony and metaphors, has led to the movement of the text of Fih-Ma-Fih towards poetic and literary prose. On the other hand, the lower frequency of the stylistic feature of the emotional role in Maqalat Shams with 9% and in Fih-Ma-fih with 5% has caused a clear understanding of the expressions and strengthened the referential and audience-oriented nature of these two texts. It should be noted that the different functions of rhetorical industries have caused the stylistic distinction of these two texts.زمینه و هدف: یاکوبسن بر این باور است که با بررسی شش عنصر ارتباطیِ «ﭘﯿﺎم»، «ﻣﺨﺎﻃﺐ»، «ﻣﻮﺿﻮع»، «ﮔﻮﯾﻨﺪه»، «ﻣﺠﺮای ارﺗﺒﺎﻃﯽ» و «رﻣﺰﮔﺎن» میتوان ویژگیهای سبکی متون را بررسی و تحلیل کرد. از دید او، در روند ایجاد ارتباط پیام میتواند به یکی از این عناصر ششگانه ﮔﺮاﯾﺶ بیشتری داشته باشد و سبب ایجاد نقشهایی چون «ﻧﻘﺶ ﻋﺎﻃﻔﯽ»، «ﻧﻘﺶ ﺗﺮﻏﯿﺒﯽ»، «ﻧﻘﺶ ارﺟﺎﻋﯽ»، «ﻧﻘﺶ ﻓﺮازﺑﺎﻧﯽ»، «ﻧﻘﺶ ﻫﻤﺪﻟﯽ» و «ﻧﻘﺶ ادﺑﯽ» و کارکرد متفاوت جملات زبان و در نهایت تفاوت سبکی شود. در این پژوهش ویژگیهای سبکی و ﻧﻮع آﻓﺮﯾﻨﺶ ادﺑﯽ دو متنِ فیه مافیه و مقالات شمس در ﺑﻪ ﮐﺎر ﺑﺴﺘﻦ نقشهای زبانی و صناعات بلاغی بررسی شده؛ همچنین به تحلیل ﻧﻘﺶ زﺑﺎﻧﯽ غالب و غیرغالب در جملات و دﻻﯾﻞ سبک‌شناسانۀ ﮐﺎرﺑﺮد هر نقش نیز پرداخته شده است. روش مطالعه: این مقاله با روش تحلیل کیفی و کمّی انجام شده است. یافته ها: از جمله ویژگیهای سبکی مشترک این دو متن کاربرد نقش ارجاعی جملات در بسامد بالاست. عملکرد نقش ارجاعی در قالب جملات اخباری در مقالات شمس با 51درصد، بمثابۀ ابزاری برای بیان موضوعاتی چون زندگی شمس، محیط عرفانی آن زمان و غیره در کنار عملکرد تشبیهات حسی ـ حسی سبب گرایش متن به گونۀ زبانی نثر مطلق شده است. در فیه مافیه نیز مولوی این نقش را با 49درصد، برای بیان عقاید خود به تأثیر از مقالات شمس به کار برده است. در کنار نقش ارجاعی نقش ترغیبی در قالب جملات امری در مقالات شمس با 21درصد و در فیه مافیه با 17درصد نیز به سبب تعلیمی ‌بودن متن مورد توجه قرار گرفته است. نتیجه گیری: نتایج حاصل از پژوهش بیانگر سبک مشابه این دو متن است. عملکرد بالای صناعات ادبی تشبیه با طرفین عقلی ـ حسی از نوع تشبیه مرکب و تمثیلی در کنار صناعات کنایه و استعاره سبب حرکت متن فیه ما فیه به سمت نثر شاعرانه و ادبی شده است. از سوی دیگر بسامد کمتر ویژگی سبکی نقش عاطفی در مقالات شمس با 9درصد و در فیه مافیه با 5درصد، سبب درک صریح عبارات شده و ارجاعی و مخاطب محور بودن این دو متن را تقویت کرده است. باید توجه داشت عملکرد متفاوت صناعات بلاغی سبب تمایز سبکی این دو متن شده است. سبک‌شناسی, ﻧﻘشهای زﺑﺎﻧﯽ جملات, روﻣﻦ ﯾﺎﮐﻮﺑﺴﻦ, مقالات شمس, فیه-مافیهStylistics, linguistic roles of sentences, Roman Jacobsen, Maqalat Shams, Fih-Ma-fih.https://bahareadab.com/downloadPDF/1515.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1515.pdfhttps://bahareadab.com/article/بررسی ویژگیهای سبکی مقالات شمس و فیه مافیه بر اساس عملکرد نقشهای زبانی جملاتhttps://bahareadab.com/en/article/Investigating the stylistic features of Maqalat Shams and Fih-Ma-fih based on the function of the linguistic roles of the sentences