امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-61361811520251122An Analysis of Roman Jakobson’s Six Functions of Language in Nezami’s Epic Khosrow and Shirinبررسی نقشهای ششگانه زبان در منظومه خسرو و شیرین نظامی برمبنای نظریه رومن یاکوبسن118785410.irandoi.2002/bahareadab.2025.7854faحیدرعلیدهمردهدانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.yesdr.h.a.dahmarde@uoz.ac.irمجتبیبزیدانشجوی کارشناسی ارشد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.noMojtababazzi77@gmail.comJournal Article14040314BACKGROUND AND OBJECTIVES: Nezami, a celebrated figure in Persian literature, is widely regarded as a master of lyrical and romantic poetry. His work represents the zenith of poetic artistry, excelling in both form and meaning. Nezami meticulously chose the finest words, crafting eloquent expressions and graceful language. In his revered epic, Khosrow and Shirin, he showcases his poetic brilliance, creating a work rich in artistic themes with love as its central motif. This remarkable composition stands out for its narrative structure, interwoven with diverse characters. Furthermore, Nezami’s extensive use of dialogue highlights his mastery of language and communication, which has been analyzed through the lens of Jakobson’s theory of the six functions of language. METHODOLOGY: This study employs a descriptive-analytical approach, utilizing a qualitative method through content analysis of the literary text. FINDINGS: In his masterpiece Khosrow and Shirin, a work renowned for its narrative richness and poetic influence, Nezami skillfully employs various linguistic elements and functions. He tailors these elements to suit the dialogue of his characters, aligning them with each character’s role in the story. The conative function, as the primary function of language, is used most prominently, followed by the secondary functions in the following order: emotive, phatic, poetic, metalingual, and referential. CONCLUSION:The research findings demonstrate that Nezami was highly attuned to the use of language functions, strategically assigning linguistic roles to each character’s dialogue in proportion to their narrative role. For instance, Shirin’s speech predominantly employs the conative function, while Khosrow’s is characterized by the phatic function.زمینه و هدف: نظامی شاعر بلند آوازه ادب فارسی که سردمدار ادب غنایی و شعر عاشقانه محسوب میشود. شعر نظامی هم از نظر صورت و هم از نظر معنا در اوج هنر شعریست. او همواره در پی انتخاب بهترین سخن میباشد. سخن نیکو در قالب واژهها و تعبیرات زیبا. در منظومه گرانقدر خود -خسرو و شیرین- طبع آزمایی کرده و اثری سرشار از مضامین هنری را خلق کرده است که مفهوم عشق کانون اصلی آن میباشد، این سروده بینظیر بدان جهت که در قالب داستان سروده شده و با شخصیتهای مختلف داستانی گره خورده است و همچنین بهره گیری زیاد شاعر از عنصر گفتگو در آن بیانگر تسلط نظامی بر زبان و ویژگیهای ارتباطی میباشد که بر اساس نظریه نقشهای ششگانه زبان یاکوبسن مورد بررسی و واکاوی قرار گرفته است. روش‌ها: این پژوهش از نوع توصیفی – تحلیلی میباشد که به روش کیفی و با استفاده از تحلیل محتوای متن ادبی انجام شده است. یافته ها: نظامی در هنریترین اثر خود؛ یعنی خسرو و شیرین که هسته داستانی آن سرچشمه بسیاری از شعر بوده است از این عناصر و کارکردهای زبانی به خوبی بهره جسته و هرکدام را متناسب با کلام شخصیتهای داستان خود و به تناسب نقش آن شخصیت به کار گرفته است که در نقش ترغیبی که کارکرد اصلی زبان میباشد بیشترین استفاده را داشته است و پس از آن نقشهای فرعی: عاطفی، همدلی، ادبی، فرازبانی و ارجاعی به ترتیب قرار گرفتند. نتیجه گیری: نتایج تحقیق نشان میدهد که نظامی نسبت به استفاده از نقشهای زبان آگاهی داشته و به تناسب هر شخصیت به کلامش و آن شخصیت داستانی نقش زبانی اعطا کرده است و به آن‌ها در هر نقش اولویتی داده است. به عنوان مثال شیرین را بیشترین ترغیب و خسرو را بالاترین همدلی در نظر گرفته است.نظامی, خسرو و شیرین, یاکوبسن, نقشهای ششگانه, ادب غنایی.Nezami, Khosrow and Shirin, Jakobson, six functions of language, lyrical literature.https://bahareadab.com/downloadPDF/1896.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1896.pdfhttps://bahareadab.com/article/بررسی نقشهای ششگانه زبان در منظومه خسرو و شیرین نظامی برمبنای نظریه رومن یاکوبسنhttps://bahareadab.com/en/article/An Analysis of Roman Jakobson’s Six Functions of Language in Nezami’s Epic Khosrow and Shirin