امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-61361811520251122An Analysis of the Macrostructure of Bidel Dehlavi's Qasidas Based on the Yarmohammadi Modelبررسی ساخت کلان قصاید بیدل دهلوی بر اساس الگوی یارمحمدی77100796610.irandoi.2002/bahareadab.2025.7966faمحمدمیردانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.yesmohamadmir@uoz.ac.irJournal Article14040325BACKGROUND AND OBJECTIVES: Persian literature during the Indian Style period underwent significant transformations in form and content, with Bedil Dehlavi, as a prominent poet, enriching his poetry with philosophical and mystical themes. Despite stylistics studies, a systematic analysis of the macrostructure of Bedil"s qasidas has been underexplored. This study aimed to examine the alignment of the macrostructure of Bedil"s qasidas with the Yar-Mohammadi model (1995) to analyze their internal coherence while contributing to the richness of modernist poetic criticism. METHODOLOGY: This study employed content analysis and a real-language corpus approach. The data consisted of six selected qasidas (476 verses) from the second volume of Bedil"s Divan, chosen randomly to serve as a reliable representation of his works. The analysis was based on the Yar-Mohammadi model, identifying primary constructs (description, advice, reasoning) and secondary constructs, while examining the discursive structure of each verse. Data were collected through documentary and library methods. FINDINGS: The results indicated that the description construct, with a frequency of 62%, forms the core of the qasidas, representing objective and symbolic realities through innovative imagery. The advice construct invites readers to mystical reflection, while the reasoning construct provides philosophical arguments. Secondary constructs, including complaint and lament (criticism of corruption), wonder and ambiguity (existential ambiguity) , lesson and admonition (learning from impermanence), desire and longing (aspiration for divine proximity) , request (moral appeal), and courage (resilience against hardships), further enhance the structural richness of the qasidas and align with Bedil"s Indian Style characteristics. CONCLUSION: The analysis of the macrostructure of Bedil"s qasidas using the Yar-Mohammadi model (1995) revealed that the description construct serves as the discursive axis of these works, guiding readers toward mystical certainty alongside the advice and reasoning constructs. This study, by providing a systematic framework for analyzing qasidas, opens new horizons for interdisciplinary literary criticism and demonstrates that Bedil"s qasidas, with their dynamic discursive structure, bridge traditional mysticism and modern literary critique.زمینه و هدف: ادبیات فارسی در دوره سبک هندی با تحولات چشمگیر در فرم و محتوا همراه بود و بیدل دهلوی، به عنوان شاعری برجسته، شعر خود را با مضامین فلسفی و عرفانی غنا بخشید. با وجود پژوهش‌های سبک‌شناسی، تحلیل ساختار کلان قصاید بیدل با رویکردی نظام‌مند کمتر بررسی شده است. این پژوهش با هدف تبیین انطباق ساختار کلان قصاید بیدل با الگوی یارمحمدی (1374) انجام شد تا ضمن تحلیل انسجام درونی این آثار، به غنای نقد نوگرای ادبیات منظوم کمک کند. روش‌ها: این مطالعه با روش تحلیل محتوا و استفاده از پیکره واقعی زبان انجام گرفت. داده ها شامل شش قصیده منتخب (476 بیت) از جلد دوم کلیاتِ بیدل بود که به صورت تصادفی انتخاب شدند تا نماینده ای معتبر از آثار او باشند. تحلیل بر اساس الگوی یارمحمدی صورت گرفت که در آن سازه های اصلی (توصیف، توصیه، تعلیل) و فرعی شناسایی و ساختار گفتمانی هر بیت بررسی شد. داده ها از طریق روش اسنادی و کتابخانه ای جمع‌آوری شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که سازه توصیف با بسامد 62 درصد، هسته اصلی قصاید را تشکیل می‌دهد و واقعیت‌های عینی و نمادین را با تصاویری بدیع بازنمایی میکند. سازه توصیه، خواننده را به تأمل عرفانی دعوت میکند و سازه تعلیل، استدلال‌های فلسفی ارائه میدهد. سازه های فرعی شامل گله و شکایت (نقد فساد)، تحیر و ابهام (ابهام وجودی)، عبرت و پند (پندآموزی از ناپایداری)، آرزو و تمنا (میل به قرب الهی)، درخواست (فراخوان اخلاقی) و شجاعت (استقامت در برابر سختی‌ها) نیز غنای ساختاری قصاید را تقویت کرده و با ویژگی‌های سبک هندی بیدل همخوانی دارند. نتیجه گیری: تحلیل ساختار کلان قصاید بیدل با الگوی یارمحمدی (1374) نشان داد که سازه توصیف، محور گفتمانی این آثار است و همراه با سازه های توصیه و تعلیل، خواننده را به سوی یقین عرفانی هدایت میکند. این پژوهش با ارائه چارچوبی نظام‌مند برای تحلیل قصاید، افق‌های جدیدی برای نقد ادبی میان‌رشته ای گشوده و نشان داد که قصاید بیدل، با ساختار گفتمانی پویا، پلی میان عرفان سنتی و نقد مدرن ادبی برقرار می‌کنند.ساختار کلان, قصاید بیدل دهلوی, الگوی یارمحمدی, سبک هندی, تحلیل گفتمانی, شعر عرفانیMacrostructure, Bedil Dehlavi's Qasidas, Yar-Mohammadi Model, Indian Style, Discourse Analysis, Mystical Poetryhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1900.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1900.pdfhttps://bahareadab.com/article/بررسی ساخت کلان قصاید بیدل دهلوی بر اساس الگوی یارمحمدیhttps://bahareadab.com/en/article/An Analysis of the Macrostructure of Bidel Dehlavi's Qasidas Based on the Yarmohammadi Model