امید مجد ماهنامه علمی سبک شناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی 3060-56603060-61361912720261023Stylistic Reflections and Comparative Analysis of Khaqani’s Qasida of Iwan Mada'in and the Mu'allaqat Al-Saba'تأملات سبک شناسی و تحلیل تطبیقی قصیدۀ ایوان مداین خاقانی و معلقات سبع187205839110.irandoi.2002/bahareadab.2026.8391faعلیبازونداستادیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.yesdr.bazvanda@cfu.ac.irJournal Article14050320BACKGROUND AND OBJECTIVES: Afzal al-Din Badil ibn Ali Najjar Shirvani, pen-named Khaqani, is among the most prominent panegyrists and ode-writers in Persian literature who forged an independent, intricate, and influential poetic style through novel themes, creative compounds, and artistic expressions. Among his works, the Qasida of Iwan Mada"in stands as one of the most magnificent odes in the traditions of dimna-writing and didactic reflection, sharing significant intertextual and structural ties with the Mu"allaqat Al-Saba" of pre-Islamic Arabic poetry. This study aims to elucidate Khaqani’s stylistic engagement with ancient Arabic poetic paradigms, analyze formal similarities, and examine his artistic deviations from the traditional talal-writing (ruin-sentimentality) convention. METHODOLOGY: This study adopts a library-based methodology with a descriptive-analytical approach grounded in comparative literature. Through textual and stylistic analysis, the structural, rhetorical, and thematic similarities and discrepancies between Khaqani’s Qasida of Iwan Mada"in and the seven pre-Islamic odes (Mu"allaqat Al-Saba") were extracted and categorized. FINDINGS: The results reveal substantial convergences between the two works regarding the vertical axis of imagery, descriptive patterns, external meter, and the tradition of lamenting over ruins (wuquf "ala al-atlal). However, Khaqani executed a stylistic innovation and departed from traditional conventions by shifting the narrative perspective from amorous lamentation and nostalgia for the beloved"s abode to a cosmic worldview, philosophy of history, and didactic reflection. CONCLUSION: Khaqani intelligently borrowed formal and structural elements from the Arabic poetic canon while infusing them with philosophical-historical thought, expanding elegiac rhetoric, and employing distinct linguistic techniques. Consequently, he crafted an ode grounded in sublime humanistic and national motifs, establishing a novel stylistic paradigm for describing ruins within comparative Persian and Arabic literature.زمینه و هدف: افضل‌الدین بدیل بن علی نجار شروانی، متخلص به خاقانی، از برجسته ترین قصیده سرایان ادبیات فارسی است که با به کارگیری مضامین نو، ترکیبات خلاقانه و تعابیر هنری، سبکی مستقل، پیچیده و اثرگذار در تاریخ شعر فارسی پدیدآورده است. در میان آثار وی، قصیدۀ «ایوان مدائن» به عنوان یکی از شکوهمندترین قصاید سنت دمنه نگاری و عبرت‌پژوهی، پیوندهای بینامتنی و ساختاری قابل توجهی با «معلقات سبع» در سنت شعر جاهلی عرب دارد. هدف این پژوهش، تبیین نحوۀ مواجهه سبک‌شناختی خاقانی با الگوهای کهن شعر عرب، تحلیل تشابهات فرمی و واکاوی هنجارشکنیهای هنری او در برابر سنت طلل‌نگاری است. روشها: این پژوهش با شیوۀ کتابخانه ای و رویکرد توصیفی-تحلیلی و از منظر ادبیات تطبیقی تدوین شده است. در این راستا، با تکیه بر تحلیل متنی و سبک‌شناختی، همگونیها و ناهمگونیهای ساختاری، بلاغی و درونمایه ای چکامۀ «ایوان مدائن» خاقانی در مقایسه با قصاید هفتگانه جاهلی «معلقات سبع» استخراج و دسته بندی گردید. یافته ها: یافته های پژوهش نشان میدهد که این دو اثر در محور عمودی خیال، الگوهای توصیفی، موسیقی بیرونی و سنّت توقف بر ویرانه ها (وقوف علی‌الاطلال) دارای اشتراکات فراوانی هستند. با این حال، خاقانی با تغییر زاویۀ دید از «سوز و گداز عاشقانه و یاد دیار یار» به «نگاه جهان‌شناختی، فلسفۀ تاریخ و عبرت‌پژوهی»، دست به هنجارشکنی سبکی زده و از تعبیرات سنتی عدول کرده است. نتیجه گیری: نتیجه پژوهش نشان میدهد خاقانی ضمن وام‌گیریِ هوشمندانه فرمی و ساختاری از سنت شعر عرب، با تزریق اندیشۀ فلسفی-تاریخی، بسط بلاغت سوگوارانه و بهره گیری از شگردهای زبانی ویژۀ خود، قصیده ای مبتنی بر درونمایه های والای انسانی و ملی آفریده و سبکی نو در توصیف ویرانه ها در ادبیات تطبیقی فارسی و عربی بنیان نهاده است.خاقانی, ایوان مدائن, معلقات سبع, سبکشناسی, ادبیات تطبیقی.Khaqani, Iwan Mada'in, Mu'allaqat Al-Saba', Stylistics, Comparative Literature.https://bahareadab.com/downloadPDF/2087.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/2087.pdfhttps://bahareadab.com/article/تأملات سبک شناسی و تحلیل تطبیقی قصیدۀ ایوان مداین خاقانی و معلقات سبعhttps://bahareadab.com/en/article/Stylistic Reflections and Comparative Analysis of Khaqani’s Qasida of Iwan Mada'in and the Mu'allaqat Al-Saba'