%0 Journal Article
%T واکاوی ساختار ایجاز در قطعه های جلال بقایی نایینی رویکردی بر پایه مدل تراکم کنشی- زمانی ژرار ژنت و جان آوستین
%J Journal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A Alireza Bafrani
%D 2026
%\ 2026/06/07
%N 127
%V 19
%P 103-129
%K Conciseness
%K  Jalal Baghaei Naini
%K  poetic style
%K  narrative tense
%K  speech act
%K  action-temporal density
%X زمینه و هدف: ایجاز از مهمترین ویژگیهای سبکی شعر فارسی است و در سنت بلاغی، به
بیان معنای گسترده در الفاظ اندک و روشن گفته میشود. در شعر معاصر، ایجاز علاوه بر
سطح زبانی و بلاغی، میتواند در ساختار روایت، سازماندهی زمان و فشرده سازی کنشهای
گفتاری نیز نقش تعیین‌کننده ای داشته باشد. جلال بقایی نایینی از شاعرانی است که
قطعه های کوتاه او با بهره گیری همزمان از روایت، گفتگو، طنز، تمثیل و تقابل،
ظرفیت مناسبی برای مطالعه این نوع ایجاز دارند. 

روشها: پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی، ساختار ایجاز را در دوازده
قطعه از اشعار بقایی بررسی میکند. چارچوب نظری پژوهش بر مفهوم ایجاز در بلاغت
فارسی، نظریۀ زمان روایی ژرار ژنت و نظریۀ کنش‌گفتاری جان آوستین استوار است. 

یافته ها: در این بررسی، ایجاز صرفاً حذف واژه یا کوتاهی حجم شعر تلقی نمیشود،
بلکه به عنوان فرایندی برای تراکم رخدادها، حذف مراحل میانی روایت، فشرده سازی
زمان و تبدیل گفتار به کنش در نظر گرفته میشود. نمونه ها در سه گروه ایجاز روایی،
ایجاز تمثیلی و ایجاز تقابلی دسته بندی شده اند و در هر نمونه، رابطۀ میان فشردگی
زمانی و ظرفیت کنشی‌گفتار به صورت تلفیقی بررسی شده است. 

نتیجه گیری: یافته ها نشان میدهد که بقایی با کاهش فاصله میان رخداد، گفتار و
نتیجه، از ظرفیت فشردۀ متن برای انتقال معنا و پیام انتقادی بهره میگیرد. در
بسیاری از قطعه ها، گفتگو جایگزین توصیف و توضیح شده و یک جمله یا پاسخ کوتاه،
کارکرد چندین مرحله از روایت را بر عهده میگیرد. همچنین، نتایج نشان میدهد که
ایجاز در شعر بقایی تنها یک شگرد بلاغی نیست، بلکه با توجه به نمونه های بررسی‌شده،
میتوان آن را یکی از مؤلفه های قابل‌توجه سبک شخصی او دانست.
%U https://bahareadab.com/article_id/2083