%0 Journal Article
%T تأملات سبک شناسی و تحلیل تطبیقی قصیدۀ ایوان مداین خاقانی و معلقات سبع
%J Journal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 
%I بهار ادب
%Z 3060-5660
%A Ali Bazvand
%D 2026
%\ 2026/06/10
%N 127
%V 19
%P 187-205
%K Khaqani
%K  Iwan Mada'in
%K  Mu'allaqat Al-Saba'
%K  Stylistics
%K  Comparative Literature.
%X زمینه و هدف: افضل‌الدین بدیل بن علی نجار شروانی، متخلص به خاقانی،
از برجسته ترین قصیده سرایان ادبیات فارسی است که با به کارگیری مضامین نو،
ترکیبات خلاقانه و تعابیر هنری، سبکی مستقل، پیچیده و اثرگذار در تاریخ شعر فارسی
پدیدآورده است. در میان آثار وی، قصیدۀ «ایوان مدائن» به عنوان یکی از شکوهمندترین
قصاید سنت دمنه نگاری و عبرت‌پژوهی، پیوندهای بینامتنی و ساختاری قابل توجهی با
«معلقات سبع» در سنت شعر جاهلی عرب دارد. هدف این پژوهش، تبیین نحوۀ مواجهه سبک‌شناختی
خاقانی با الگوهای کهن شعر عرب، تحلیل تشابهات فرمی و واکاوی هنجارشکنیهای هنری او
در برابر سنت طلل‌نگاری است.

روشها: این پژوهش با شیوۀ کتابخانه ای و رویکرد توصیفی-تحلیلی
و از منظر ادبیات تطبیقی تدوین شده است. در این راستا، با تکیه بر تحلیل متنی و
سبک‌شناختی، همگونیها و ناهمگونیهای ساختاری، بلاغی و درونمایه ای چکامۀ «ایوان
مدائن» خاقانی در مقایسه با قصاید هفتگانه جاهلی «معلقات سبع» استخراج و دسته بندی
گردید.

یافته ها: یافته های پژوهش نشان میدهد که این دو اثر در محور
عمودی خیال، الگوهای توصیفی، موسیقی بیرونی و سنّت توقف بر ویرانه ها (وقوف علی‌الاطلال)
دارای اشتراکات فراوانی هستند. با این حال، خاقانی با تغییر زاویۀ دید از «سوز و
گداز عاشقانه و یاد دیار یار» به «نگاه جهان‌شناختی، فلسفۀ تاریخ و عبرت‌پژوهی»،
دست به هنجارشکنی سبکی زده و از تعبیرات سنتی عدول کرده است.

نتیجه گیری: نتیجه پژوهش نشان میدهد خاقانی ضمن وام‌گیریِ هوشمندانه
فرمی و ساختاری از سنت شعر عرب، با تزریق اندیشۀ فلسفی-تاریخی، بسط بلاغت
سوگوارانه و بهره گیری از شگردهای زبانی ویژۀ خود، قصیده ای مبتنی بر درونمایه های
والای انسانی و ملی آفریده و سبکی نو در توصیف ویرانه ها در ادبیات تطبیقی فارسی و
عربی بنیان نهاده است.
%U https://bahareadab.com/article_id/2087