Omid MajdJournal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 3060-56603060-6136169320240121Investigation and analysis of the dimensions of base-enhancement (phonetic and lexical balance) in Amir Khosro Dehlavi's Khamsaبررسی و تحلیل ابعاد قاعده افزایی (توازن آوایی و لغوی) در خمسۀ امیرخسرو دهلوی87104718010.22034/bahareadab.2024.7180enRezvanBarani SheikhPh.D. student, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Izeh Branch, Islamic Azad University, Izeh, Iran.norezvanbarani1402@gmail.comShahpourShahvali KohAssistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Izeh Branch, Islamic Azad University, Izeh, Iran.yes sh.shahvali@iau.ac.irSeyedAli SohrabnejadAssistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Izeh Branch, Islamic Azad University, Izeh, Iran.nosohrabnejhad@yahoo.comJournal Article20230309BACKGROUND AND OBJECTIVES: Poets create innovation by using various methods in fixed and single concepts and distance their words from everyday and normal language. This importance convinces the audience"s sense of aesthetics and the ease of the process of transferring single concepts to the audience, which is considered in formalist criticism. Based on the basis of this criticism, adding rules is one of the main methods of literate people to distance speech from vulgarity and common language habits. In this essay, Amir Khosro"s main base-adding techniques to avoid the conventional relations of everyday language in Khamsa have been investigated and analyzed. METHODOLOGY: The present research was carried out based on library sources and descriptive-analytical method. FINDINGS: Amir Khosro Dehlavi has prevented vulgarity of speech in Khamsa with the purposeful and conscious use of two base-enhancing components, i.e. phonetic and lexical balance. CONCLUSION: The main manifestations of phonetic balance in this work are: phoneme repetition and harmony; Also, examples of lexical balance include the use of puns, repetition of words, rejection of al-Sadr Ali al-Ujjaz and rejection of al-Ujjaz al-Sadr, sajja, rhyme and row. The most important goal of the poet from the use of these two components can be seen as accelerating the transfer of lyrical, educational, religious, etc. content to the audience through strengthening the aesthetic dimensions.زمینه و هدف: شاعران با کاربست شگردهای گوناگون در مفاهیم ثابت و واحد، نوآوری ایجاد میکنند و کلام خود را از زبان روزمره و عادی فاصله میدهند. این مهم باعث اقناع حس زیبایی شناسی مخاطب و سهولت فرآیند انتقال مفاهیم واحد به مخاطبان میشود که در نقد فرمالیستی مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس مبانی این نقد، قاعده افزایی از جمله روشهای اصلی اهل ادب برای دور کردن کلام از ابتذال و عادتهای زبانی معمول است. در این جستار اصلیترین شگردهای قاعده افزایی امیرخسرو برای گریز از مناسبات متعارف زبان روزمره در خمسه بررسی و کاویده شده است. روش مطالعه: پژوهش حاضر با استناد به منابع کتابخانه ای و روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است. یافته ها: امیرخسرو دهلوی در خمسه با کاربست هدفمند و آگاهانۀ دو مؤلفۀ قاعده افزایی، یعنی توازن آوایی و لغوی، مانع ابتذال کلام در سطح معنا شده است. نتیجه گیری: نمودهای اصلی توازن آوایی در این اثر عبارتند از: تکرار و هماهنگی واج؛ همچنین مصداقهای توازن لغوی شامل کاربرد انواع جناس، تکرار واژه، رد الصدر علی العجز و رد العجز علی الصدر، سجع، قافیه و ردیف میشود. مهمترین هدف شاعر از کاربست این دو مؤلفه را میتوان تسریع در انتقال مطالب غنایی، تعلیمی، دینی و ... به مخاطب از طریق تقویت ابعاد زیبایی شناسانه دانست.امیرخسرو دهلوی, خمسه, فرمالیسم, قاعده افزایی, توازن آوایی و لغوی.Amir Khosro Dehlavi, Khamsa, formalism, rule-adding, phonetic and lexical balance.https://bahareadab.com/downloadPDF/1565.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1565.pdfhttps://bahareadab.com/article/بررسی و تحلیل ابعاد قاعده افزایی (توازن آوایی و لغوی) در خمسۀ امیرخسرو دهلویhttps://bahareadab.com/en/article/Investigation and analysis of the dimensions of base-enhancement (phonetic and lexical balance) in Amir Khosro Dehlavi's Khamsa