Omid MajdJournal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 3060-56603060-6136179920240722Investigating the function of religious elements in the poetic images of the poems of Nasser Khosrow, Sanaei and Khaghaniنقش عناصر دینی در تصویرپردازی قصاید ناصرخسرو، سنایی و خاقانی201219743210.22034/bahareadab.2024.7432enElhamRezaian VermazyarPh.D. student, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Arak Branch, Islamic Azad University, Arak, Iran.norezaiyan_mkh@yahoo.comMajidAziziAssistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Arak Branch, Islamic Azad University, Arak, Iran.yesma.majidazizi@iau.irMohammadReza GhariAssociate Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Arak Branch, Islamic Azad University, Arak, Iran.no mr-ghari@iau-arak.ac.irJournal Article20231008BACKGROUND AND OBJECTIVES: Imagination is a special use of language that the geographical environment, political, social, religious, historical, individual spirit, and the like are influential factors in the use of all kinds of imagery in poetry. One of the most obvious elements used by the poets of Persian literature in expressing themes and imagery is religious elements. The present article analyzes and compares the function of religious elements in the poetic images of Nasser Khosrow"s, Sanai"s and Khaghani"s poems. METHODOLOGY: This article was done by descriptive-analytical method and the method of collecting information was library. FINDINGS: Quranic and religious themes and moral and religious teachings have been used many times to create rhetorical images in poets" poems. Apparently, Khaqani has more initiative and innovation in creating images based on Quranic concepts and in the form of innovative simile, metaphor and irony combinations. Naser Khosrow"s poetic images also have a very deep connection with the principles of Ismailia religion and this religion has had a great impact on the type and genre of images. Sana"i, however, has brought the use of religious elements in the creation of poetic images closer to the atmosphere of mysticism and Sufism and has a mystical understanding of religion. CONCLUSION: Religious elements in the minds of these three poets have been manifested in three specific aspects: in Nasser Khosrow, religious concepts have two prominent aspects; One philosophical and rational aspect and the other legislative and religious aspect. But the religious concepts in Sana"i"s mind are the result of the entanglement of several dimensions, on the one hand, a philosophical view of its Islamic type, on the other hand, the religious dimension of Sana"i, which does not give much importance to interpretation, and the third dimension is the emotional dimension, which reaches its peak with making love to God. . In Khaqani"s depictions based on religious elements, the proper place of Sharia thoughts is observed in the images, and the value and sanctity of Sharia foundations are preserved in the pictorial connections. However, sometimes a kind of contradiction and inconsistency can be seen between some images.زمینه و هدف: صور خیال، کاربردی ویژه از زبان است که محیط جغرافیایی و مسائل سیاسی، اجتماعی، اعتقادی، تاریخی، روحیۀ فردی و مانند آنها از عوامل تأثیرگذار در به کارگیری این ظرفیت زبانی در شعر است. یکی از بارزترین عناصری که شاعران در تصویرپردازی از آن بهره برده اند، عناصر دینی است. مقاله حاضر به واکاوی و مقایسۀ کارکرد عناصر دینی در تصویرهای شعری قصاید ناصرخسرو، سنایی و خاقانی میپردازد. روش مطالعه: این مقاله به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده و روش گردآوری اطلاعات کتابخانه ای بوده است. یافته ها: مضامین قرآنی و دینی و تعالیم اخلاقی و مذهبی بارها دست‌مایۀ خلق تصاویر بلاغی در اشعار شاعران قرار گرفته اند. ظاهراً خاقانی دارای ابتکار و نوآوری بیشتری در ساخت تصاویر بر پایۀ مفاهیم قرآنی و در قالب ترکیبات تشبیهی، استعاری و کنایی بدیع است. تصاویر شعری ناصرخسرو نیز پیوند بسیار عمیقی با اصول آیین اسماعیلیه دارد و این آیین تأثیر بسیاری بر نوع و جنس تصاویر گذاشته است. سنایی اما، استفاده از عناصر دینی در ساخت تصاویر شعری را بیشتر به حال و هوای عرفان و تصوف نزدیک کرده است و برداشتی عرفانی از دین دارد. نتیجه گیری: عناصر دینی در ذهن این سه شاعر به سه گوۀ خاص متجلی شده ‌است: در ناصر‌خسرو مفاهیم دینی دارای دو جنبۀ برجسته ‌است؛ یک جنبۀ فلسفی و خردگرایانه و جنبۀ دیگر تشریعی و دینی. اما مفاهیم دینی در ذهن سنایی حاصل گره خوردگی چند بُعد است، از یک سو نگاهی فلسفی از نوع اسلامی، از ‌سوی‌ دیگر بعد دینی سنایی که چندان در آن قائل به تأویل نیست و بعد سوم بعد عاطفی که با عشقبازی با خداوند به اوج میرسد. در تصویرپردازیهای خاقانی بر پایۀ عناصر دینی نیز جایگاه مناسب اندیشه های شرعی در تصاویر رعایت میشود و در ارتباطهای تصویری، ارزش و تقدس مبانی شرعی محفوظ میماند؛ هرچند گاه نوعی تضاد و عدم سنخیت میان برخی تصاویر دیده میشود.صور خیال, بلاغت, دین, تصویرپردازی شعری, خاقانی, ناصرخسرو, سناییimages of imagination, rhetoric, religion, poetic imagery, Khaqani, Naser Khosrow, Sanaeihttps://bahareadab.com/downloadPDF/1659.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1659.pdfhttps://bahareadab.com/article/نقش عناصر دینی در تصویرپردازی قصاید ناصرخسرو، سنایی و خاقانیhttps://bahareadab.com/en/article/Investigating the function of religious elements in the poetic images of the poems of Nasser Khosrow, Sanaei and Khaghani