Omid MajdJournal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 3060-56603060-61361810720250321Title of the article: Inquiry on the motif of lover and woman from the : Nizami and Jami point of viewجستار موتیف معشوق و زن از دیدگاه نظامی و جامی193217773810.22034/bahareadab.2025.7738enMortezaBandehelahiPhD student, Department of Persian Language and Literature, Kish International Campus, University of Tehran, Tehran, Iran.nomortezabandehalahi@gmail.comAbdolrezaSeifProfessor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran.yesseif@ut.ac.irHomeiraZomorrodiProfessor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran.nozomorrodi@ut.ac.irJournal Article20240806BACKGROUND AND OBJECTIVES: Nizami, in spite of the male thinking of his time, has developed the positive character of women in his stories and has allocated a greater share of the story space to their roles and positive presence. Jami"s point of view about women and her position in all his works and masnavis was not the same, and he sometimes had duality and contradictions in his works. Investigating the motif of mistress and woman in Panj Ganj and Haft Aurang is the main topic of this research. In this article, we have tried to investigate the positive and negative points of thought of poets about women. METHODOLOGY: The present research is a theoretical study that was conducted in the library research method. The scope and community under study are five Ganj Nizami and Haft Orang Jami, which after collecting the necessary sources and studying each of them, the desired items were extracted and after categorizing the materials, their comparative analysis was done. FINDINGS: In military masnavis, women have a more praiseworthy identity, although this is not the case in the real world and the times of military life. Military ideas about women, without seeking to exonerate the poet, rather than being influenced by his personal experiences, are a reflection of the perception of the people of his time and the liking of some of the poet"s audience; Otherwise, this misconception is contradictory to what Master Ganjah said about his women, including Afaq and others. Jami has expressed his opinions about women on various occasions in his Masnavis, especially the Masnavis of Yusuf and Zulikha, Laili and Majnoon, Salaman and Absal. Jami has an unpleasant mentality about women, and although he has sometimes praised a chaste woman, he considers her existence as alchemy and impossible. CONCLUSION: In most of the stories of Five Treasures, the strong presence of women can be seen. They are often honorable and magnificent, and the audience can not only never ignore the presence of women, who always understands their dignity. This presence is very important. Even in some cases, the action of the story revolves around women and they have the main roles of the story. The inherent politeness of this poet prevents him from humiliating women. And he always politely mentions female heroes. In Masnavi Haft Aurang, in Aurang Lili and Majnoon, Jami talks about qualities such as loyalty, tenderness, beauty and self-esteem, but in Aurang Salaman and Absal with a misogynistic view, if he calls a woman beautiful, he calls this beauty a trap and a trick for He has known men"s deception and presented women with the characteristics of: deceit, ignorance, incomplete intelligence, means of men"s lust and unfaithfulness.زمینه و هدف: نظامی به رغم تفکر مرد سالانه زمانش، در داستانهای خود به پرورش مثبت شخصیت زن پرداخته و سهم بیشتری از فضای داستانی را به نقشها و حضور مثبت آنان اختصاص داده است. دیدگاه جامی در خصوص زن و جایگاه وی در همه آثار و مثنویهایش یکسان نبوده و گاه دچار دوگانگی و تناقض در آثار خویش بوده است. بررسی موتیف معشوقه و زن در پنج گنج و هفت اورنگ موضوع اصلی این پژوهش است. در این مقاله کوشیده ایم نقاط فکری مثبت و منفی شاعران مورد درباره زن مورد جستار قرار گیرد. روش ها: پژوهش پیش رو، مطالعه ای نظری است که به شیوه پژوهش کتابخانه ای انجام شده است. محدوده و جامعه مورد مطالعه، پنج گنج نظامی و هفت اورنگ جامی میباشد، که پس از گرد آوری منابع لازم و مطالعه ی از هر کدام، موارد مورد نظر استخراج و پس از دسته بندی مطالب به تجزیه و تحلیل تطبیقی آنها پرداخته شد. یافته ها: در مثنویهای نظامی، زنان بیشتر هویتی ستودنی دارند، هر چند که در دنیای واقعی و روزگار زندگی نظامی، چنین نیست. تصورات نظامی درباره زنان بی آن که در پی تبرئه شاعر باشیم، بیش از آن که متأثر از تجربه های شخصی او باشد، بازتابی از تلقی مردم روزگار او و پسند برخی از مخاطبان شاعر است؛ وگرنه این بد پنداری با آنچه که استاد گنجه درباره زنان خود، از جمله آفاق و دیگران گفته، متناقض است. جامی به مناسبتهای گونه‎گون در مثنویهایش خاصه مثنویهای یوسف و زلیخا، لیلی و مجنون و سلامان و ابسال رأی و نظرش را درباره زن ابراز داشته است. جامی درباره زن ذهنیتی ناخوش داشته و هر چند، گاهی زن پاکدامن را ستوده است اما وجودش را کیمیا دانسته و محال. نتیجه گیری: در اغلب داستانهای پنج گنج حضور پررنگ زنان دیده میشود. آنان اغلب ارجمند و باشکوهند و مخاطب نه تنها هرگز نمیتواند حضور زنان را نادیده بگیرید که شأن و منزلت آنان را همواره در مییابد. این حضور خیلی مهم است. حتی در برخی موارد کنشهای داستانی حول محور زن میگردد و آنان نقش های اول داستان را دارا هستند. ادب ذاتی این شاعر مانع آن میشود که به تحقیر زن بپردازد. و همیشه با نزاکت از قهرمانان زن یاد میکند. جامی در مثنوی هفت اورنگ، در اورنگ لیلی و مجنون از ویژگیهایی چون وفاداری، لطافت، زیبایی و عزت نفس میگوید، ولی در اورنگ سلامان و ابسال با نگاهی زن ستیزانه، اگر زن را زیبا خوانده است این زیبایی را دام و مکری برای فریب مردان دانسته و از زن با ویژگیهای: فریب کاری، نادانی، موجودی ناقص عقل، وسیله کامجویی مردان و بی وفایی ارائه نموده است.نظامی, جامی, معشوقه, زنNizami, Jami, mistress, womanhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1781.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/1781.pdfhttps://bahareadab.com/article/جستار موتیف معشوق و زن از دیدگاه نظامی و جامیhttps://bahareadab.com/en/article/Title of the article: Inquiry on the motif of lover and woman from the : Nizami and Jami point of view