Omid MajdJournal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 3060-56603060-61361912720261023Aesthetic-Making Mechanisms in Nizami’s Narrative Poetry: Verbal Music, Imagery, and Colorسازوکارهای زیبایی‌آفرینی در شعر روایی نظامی: موسیقی کلام، تصویر و رنگ245257838910.irandoi.2002/bahareadab.2026.8389enMarjanMusazadehPhD student in the Department of Persian Language and Literature, SR.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran.noma.mousazadeh@iau.ac.irFarhadTahmasbiDepartment of Persian Language and Literature, Isl.C., Islamic Azad University, Islamshahr, Iran.yes farhad.tahmasbi@iau.ac.irFatemehPakrowDepartment of Persian Language and Literature, Ga.C., Islamic Azad University, Garmsar, Iran.noFatemeh.Pakrow@iau.ac.irJournal Article20260606BACKGROUND AND OBJECTIVES: Studies of the aesthetics of Nizami’s poetry have often examined music, imagery, color, or symbolic structure separately. Consequently, the relationship among these components and their contribution to narrative progression and meaning production has received comparatively less attention as an integrated system. The present study aims to elucidate the mechanisms through which three levels—verbal music, imagery, and color—interact and co-occur in Nizami’s narrative poetry. METHODOLOGY: This qualitative study employs a descriptive-analytical textual approach. The primary corpus consists of Nizami’s Khamsa (Five Treasures), with the analysis focusing on salient examples from Makhzan al-Asrar (The Treasury of Secrets), Khosrow and Shirin, Layli and Majnun, Haft Paykar (The Seven Beauties), and Eskandarnameh (The Book of Alexander). The unit of analysis comprises individual verses or clusters of verses in which at least one phonological, imagistic, or color-structural indicator is activated. The textual evidence was selected purposively and examined in two stages: descriptive coding and functional interpretation. FINDINGS: In Nizami’s poetry, music functions not merely as an ornamental acoustic feature but is closely associated with the modulation of scene rhythm, shifts in affect, and narrative transitions. Imagery likewise transforms abstract concepts into sensory experience and, through metaphor, simile, and synesthesia, reconstructs movement and light within the poetic language. In Haft Paykar, colors and the sequential structure of the number seven, beyond their role in arranging the visual setting, provide an organizational framework for narrative sequencing and the representation of the protagonist’s gradual transformation. CONCLUSION: The defining feature of Nizami’s poetic method does not lie in the accumulation of rhetorical devices, but rather in his coordination of sound, imagery, and narrative architecture. Within this pattern, verbal form serves the advancement of the story, the direction of the reader’s perception, and the articulation of ethical meaning. Accordingly, beauty in Nizami’s poetry constitutes a structural and semantic phenomenon rather than an ornamental addition to the narrative.زمینه و هدف: پژوهشهای مربوط به زیبایی‌شناسی شعر نظامی غالباً موسیقی، تصویر، رنگ یا ساختار نمادین را جدا از یکدیگر بررسی کرده اند؛ ازاین‌رو، نسبت این مؤلفه ها با حرکت روایت و تولید معنا کمتر بصورت یک نظام پیوسته توضیح داده شده است. هدف پژوهش حاضر تبیین سازوکار هم‌نشینی سه سطحِ موسیقی کلام، تصویرپردازی و رنگ در شعر روایی نظامی است. روش پژوهش: پژوهش کیفی و از نوع تحلیل توصیفی ـ تحلیلیِ متن است. پیکرۀ اصلی، پنج‌گنج نظامی و کانون تحلیل، نمونه های برجسته از مخزن‌الاسرار، خسرو و شیرین، لیلی و مجنون، هفت‌پیکر و اسکندرنامه است. واحد تحلیل، بیت ابیاتی است که دست‌کم یکی از شاخصهای آوایی، تصویری یا رنگی ـ ساختاری را فعال میکند. شواهد بشیوۀ هدفمند انتخاب شده و در دو مرحلۀ کدگذاریِ توصیفی و تفسیر کارکردی بررسی شده اند. یافته ها: موسیقی در شعر نظامی تنها آرایۀ صوتی نیست و با تنظیم ضرباهنگ صحنه، تغییر عاطفه و گذارهای روایی پیوند دارد. تصویرپردازی نیز مفاهیم انتزاعی را به تجربه ای حسی تبدیل میکند و از راه استعاره، تشبیه و حس‌آمیزی، حرکت و نور را در زبان بازمیسازد. در هفت‌پیکر، رنگها و توالی عدد هفت افزون بر آرایش صحنه، سازمانی برای ترتیب روایت و نمایش دگرگونی تدریجی شخصیت فراهم میکنند. نتیجه گیری: تمایز اصلی شیوۀ نظامی در انباشت آرایه ها نیست، بلکه در هماهنگ‌کردن صوت، تصویر و معماری روایت است. در این الگو، صورت کلام در خدمت پیشبرد داستان، هدایت ادراک مخاطب و صورت‌بندی معنای اخلاقی قرار میگیرد؛ بنابراین زیبایی در شعر او رخدادی ساختاری و معنایی است، نه زینتی افزوده بر روایت.نظامی گنجوی. زیبایی‌شناسی. موسیقی شعر. تصویرپردازی. رنگ.Nizami Ganjavi, Aesthetics, Poetic Music, Imagery, Color.https://bahareadab.com/downloadPDF/2090.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/2090.pdfhttps://bahareadab.com/article/سازوکارهای زیبایی‌آفرینی در شعر روایی نظامی: موسیقی کلام، تصویر و رنگhttps://bahareadab.com/en/article/Aesthetic-Making Mechanisms in Nizami’s Narrative Poetry: Verbal Music, Imagery, and Color