Omid MajdJournal of the stylistic of Persian poem and prose (JSPPP) 3060-56603060-6136135020200628The evolution of Khayyam's thoughts from fourth to seventh century in Persian poetryسیر تحول افکار خیامی از قرن چهارم تا هفتم در شعر فارسی107126010.22034/bahareadab.2020.0ensharareh khoshhal tolazdehiPhD student in Persian language and literature, Islamic Azad University, Tehran Branch noyasna353@yahoo.comAli Asghar HalabiAssistant Professor of Islamic Azad University, Tehran BranchyesAli.halabi@iauctb.ac.irJournal Article00000000Khayyam"s thinking and worldview are based on the belief in the fate and dignity of all things and the inability of man to understand the secrets of creation and the issues of creation. Poets before and after Khayyam also have poems with Khayyam themes. In this paper, which has been done in a library manner, after expressing the roots of Khayyam"s thoughts, the course of Khayyam"s thoughts in the three pre-Khayyam (Samanian and Ghaznavian), Khayyam (Seljukian and Kharazmshahian) and post-Khayyam (Mongol and Timor) has been investigated. The results show that Khayyam"s thoughts in the pre-Khayyam period are less frequent than the other two periods and mainly include the subject of spoils and congratulations for escaping philosophical thought by poets. But in the Khayyam period and after the Khayyam period, due to the socio-political reasons and the religious and intellectual fanaticism of the Seljuks and the Kharazmshahis, Khayyam"s thoughts are in fact a reaction to the oppression in these two periods.تفکر و جهان‌بینی خیام بر پایۀ ایمان به قضا و قدر و مقدّر بودن همه چیز از پیش و عدم توانایی بشر از درک اسرار خلقت و مسائل مربوط به آفرینش، استوار است. شاعران قبل و بعد از خیام نیز دارای اشعاری با مضامین خیامی هستند. در این مقاله که به روش کتابخانه ای انجام شده است، پس از بیان ریشه های اندیشه های خیام، سیر افکار خیامی در سه دورۀ پیش از خیام(سامانیان و غزنویان)، دورۀ خیامی(سلجوقیان و خوارزمشاهیان) و دورۀ پس از خیام(دورۀ مغولان و تیمور) بررسی شده است. نتایج تحقیق نشان میدهد که افکار خیامی در دورۀ پیش از خیام به نسبت دو دورۀ دیگر از بسامد کمتری برخوردار است و عمدتاً شامل موضوع دم غنیمتی و شادباشی میشود که برای فرار از اندیشه های فلسفی از سوی شعرا مطرح میشود. اما در دورۀ خیامی و پس از خیام، به علل سیاسی-اجتماعی و تعصب فکری و مذهبی سلجوقیان و خوارزمشاهیان، افکار خیامی درواقع نوعی واکنش و عکس العمل در برابر ظلم و ستم موجود در این دو دوره محسوب میشود.افکار خیامی, خیام, سلجوقیان, خوارزمشاهیانKhayyam Thoughts, Khayyam, Seljuks, Kharazmshahianshttps://bahareadab.com/downloadPDF/938.pdfhttps://bahareadab.com/downloadPDF/938.pdfhttps://bahareadab.com/article/سیر تحول افکار خیامی از قرن چهارم تا هفتم در شعر فارسیhttps://bahareadab.com/en/article/The evolution of Khayyam's thoughts from fourth to seventh century in Persian poetry